Stare odmiany chryzantem zimujące w gruncie. Te złocienie kwitły w ogrodach naszych babć

Chryzantemy kojarzymy przede wszystkim z jesiennymi dekoracjami i kwiatami kupowanymi przed Wszystkimi Świętymi. Nie wszystkie jednak musimy traktować jako rośliny jednoroczne, które po przekwitnięciu trafiają na kompost. Istnieją stare odmiany chryzantem ogrodowych, które dobrze znoszą chłody i powracają każdego roku. Wiele z nich możemy uprawiać bezpośrednio na rabatach, ciesząc się kolorowymi kwiatami aż do pierwszych przymrozków. Poradzimy, które chryzantemy zimują w gruncie i jak zapewnić im odpowiednie warunki.
Spis treści
Od kiedy uprawiamy chryzantemy w polskich ogrodach?
Chryzantemy mają bardzo długą historię uprawy, sięgającą kilku tysięcy lat. Ich ojczyzną są przede wszystkim Chiny, gdzie ceniono je zarówno jako rośliny ozdobne, jak i lecznicze. Do Europy dotarły pod koniec XVII wieku, jednak początkowo nie zdobyły większej popularności. Dopiero pod koniec XVIII wieku rozpoczęto ich szerszą uprawę, między innymi we Francji i Anglii.
W Polsce chryzantemy również mają długą tradycję, choć trudno wskazać dokładną datę ich pojawienia się w ogrodach. Warto zauważyć, że już w przedwojennych publikacjach ogrodniczych opisywano popularne chryzantemy gruntowe. Już w 1930 roku rozróżniano je wyraźnie od wielkokwiatowych odmian japońskich uprawianych przede wszystkim pod osłonami.
Dawne chryzantemy ogrodowe ceniono przede wszystkim za odporność, obfite kwitnienie i niewielkie wymagania pielęgnacyjne. Z czasem pojawiały się kolejne mieszańce, które pozwoliły uzyskać większą różnorodność kolorów oraz kształtów kwiatostanów. Szczególnie ważną grupę stanowią chryzantemy koreańskie i odmiany wywodzące się od złocienia rubellum.
Stare odmiany chryzantem, które zimują w gruncie
Jeżeli szukamy chryzantem wieloletnich, powinniśmy zwracać uwagę przede wszystkim na odmiany ogrodowe określane jako mrozoodporne. Niektóre z nich są uprawiane od ponad stu lat i nadal znajdują miejsce w przydomowych ogrodach. Wyróżniają się naturalnym pokrojem, licznymi kwiatami i stosunkowo dobrą odpornością na niskie temperatury.
Jedną z najbardziej rozpoznawalnych starych odmian jest ’Clara Curtis’, należąca do grupy rubellum. Tworzy rozłożyste kępy, osiągające zwykle około 60–75 centymetrów wysokości. Jej pojedyncze, różowe kwiaty mają żółte środki i przypominają niewielkie stokrotki. Kwitnienie rozpoczyna się stosunkowo wcześnie, często już pod koniec lata, i może trwać do jesiennych przymrozków. Jednak jej mrozoodporność to około -15 do -10°C.
Kolejną interesującą propozycją jest ’Mary Stoker’, której kwiaty wyróżniają się ciepłym, morelowożółtym zabarwieniem. W miarę przekwitania płatki mogą przybierać delikatniejsze, różowawe odcienie. Odmiana ta dorasta do około 60–75 centymetrów i dobrze prezentuje się na naturalistycznych rabatach. Jej kwiaty możemy również wykorzystywać do tworzenia jesiennych bukietów.
Warto zainteresować się także odmianą ’Sheffield’, znaną również jako 'Hillside Sheffield Pink’. Jej jasnoróżowe, pojedyncze kwiaty mają żółte środki i pojawiają się jesienią. Roślina tworzy rozłożyste kępy, które dobrze komponują się z trawami ozdobnymi oraz rozchodnikami. Jest zaliczana do odpornych chryzantem ogrodowych.
Miłośnikom bardziej wyrazistych kolorów może spodobać się ’Duchess of Edinburgh’, wyróżniająca się ciemnoczerwonymi, półpełnymi kwiatami. To odmiana kwitnąca późną jesienią, dlatego szczególnie atrakcyjnie wygląda na rabatach pod koniec sezonu. Warto wspomnieć również o ’Emperor of China’, której drobniejsze, różowe kwiaty pojawiają się jesienią. Dodatkową ozdobą tej odmiany są liście przybierające jesienią brązowoczerwone odcienie.
Inne mrozoodporne odmiany wieloletnie, które przetrwają polską zimę w ogrodzie to: Solar, Carmen, Rubra, Raja, Madonna, Poesie, Monaco, Starlet, Isabellarosa i Rosensilber.
Wszystkie wymienione odmiany należą do grupy chryzantem ogrodowych o podwyższonej odporności. Nie oznacza to jednak, że każda roślina bez problemu przetrwa każdą polską zimę. Duże znaczenie mają stanowisko, rodzaj gleby, termin sadzenia oraz przebieg pogody.

Jakie warunki zapewnimy chryzantemom zimującym w gruncie?
Chryzantemy wieloletnie najlepiej rozwijają się na stanowiskach słonecznych, gdzie otrzymują przynajmniej kilka godzin bezpośredniego światła dziennie. W takich warunkach tworzą zwarte kępy i obficie zawiązują pąki kwiatowe. W półcieniu również mogą rosnąć, jednak ich kwitnienie bywa mniej intensywne, a pędy czasami nadmiernie się wydłużają.
Równie ważna jest odpowiednia gleba, najlepiej żyzna, próchnicza i przepuszczalna. Chryzantemy nie lubią zastojów wody, szczególnie podczas jesiennych opadów i zimowych odwilży. Nadmierna wilgotność podłoża może prowadzić do gnicia korzeni oraz przemarzania całych kęp. Dlatego przed sadzeniem warto poprawić strukturę ciężkiej ziemi, dodając kompost i materiał rozluźniający.
Najlepszym terminem sadzenia jest wiosna, kiedy rośliny mają wystarczająco dużo czasu na ukorzenienie. Możemy również sadzić je wczesnym latem, unikając jednak późnej jesieni. Młode egzemplarze potrzebują regularnego podlewania, szczególnie podczas dłuższych okresów bez deszczu. Starsze, dobrze ukorzenione kępy znoszą krótkotrwałą suszę zdecydowanie lepiej.
W sezonie warto uszczykiwać wierzchołki młodych pędów, aby pobudzić rośliny do rozkrzewiania. Zabieg wykonujemy wiosną lub na początku lata, zanim rozpoczną się przygotowania do kwitnienia. Dzięki temu uzyskujemy gęstsze kępy i więcej pędów zakończonych kwiatostanami. Nie powinniśmy jednak zbyt późno przycinać roślin, ponieważ możemy opóźnić jesienne kwitnienie.
Nawet mrozoodporne chryzantemy potrzebują odpowiedniego przygotowania do zimy, szczególnie podczas pierwszego sezonu po posadzeniu.
Pamiętajmy również, że chryzantemy sprzedawane jesienią w marketach nie zawsze nadają się do wieloletniej uprawy. Wiele z nich to odmiany doniczkowe przeznaczone głównie do sezonowych dekoracji. Jeżeli zależy nam na trwałej rabacie, wybierajmy sprawdzone chryzantemy ogrodowe o potwierdzonej mrozoodporności. Dzięki temu możemy cieszyć się ich kwiatami przez wiele kolejnych jesieni.
Źródła
- Chryzantemy – Kuryer Literacko-Naukowy, 1930 (https://old.mbc.malopolska.pl/Content/122096/kln_1930_045.pdf)
- Wybrane zagadnienia z zakresu biologii, hodowli i reprodukcji chryzantemy wielkokwiatowej – historia uprawy chryzantem w Europie (https://bibliotekanauki.pl/articles/810445.pdf)
- Hardy Garden Chrysanthemums – Chicago Botanic Garden (https://www.chicagobotanic.org/plant-evaluation/chrysanthemums)
- Hardy Chrysanthemums – The Hardy Plant Society – Historia grup koreańskich i rubellum (https://hardy-plant.org.uk/wp-content/uploads/2023/03/p30.pdf)
Dziękuję za przeczytanie mojego artykułu do końca 🙂 Podobał się? Dodaj Rosliny.Poradzimy24.pl jako ulubione źródło w Google!









