Cis pospolity (Taxus baccata) od wieków gości w ogrodach, bo tworzy eleganckie żywopłoty i dobrze znosi cień. Te zimozielone krzewy są długowieczne i można z nich formować gęste bryły, które świetnie uzupełniają rabaty. Warto jednak pamiętać o ich toksyczności, dlatego sadźmy je świadomie i rozsądnie. Poradzimy, jak bezpiecznie sadzić i pielęgnować cis w ogrodzie.
Spis treści
Czy warto sadzić cis w ogrodzie
Warto sadzić cis w ogrodzie, gdy potrzebujemy odpornego, zimozielonego krzewu o niewielkich wymaganiach. Cis dobrze znosi zarówno słońce, jak i cień, więc pasuje do ogrodów o bardzo zróżnicowanych warunkach. Rośnie wolno, ale w zamian pozwala nam tworzyć precyzyjnie strzyżone żywopłoty. Dobrze regeneruje się po cięciu, a jego drewno i igły są odporne na niskie temperatury i wiatr.
W wielu krajach cis uchodził za drzewo długowieczności. Spotykamy okazy liczące nawet kilka tysięcy lat. W medycynie ludowej uważano kiedyś, że cis chroni dom przed „złą energią”. Współcześnie wiemy natomiast, że część związków chemicznych obecnych w cisach jest wykorzystywana w farmacji – to jednak domena specjalistów i nie ma nic wspólnego z uprawą amatorską.
W naszych ogrodach cenimy go za zieleń przez cały rok, tolerancję w stosunku do gleb i możliwość uzyskania efektu klasycznego, uporządkowanego ogrodu.
Jakie miejsce wybrać dla cisa
Najlepszym miejscem jest lekko zacienione stanowisko z żyzną, umiarkowanie wilgotną glebą. Cis radzi sobie także w pełnym słońcu, choć w upalne lato wymaga wtedy zwiększonej wilgotności podłoża. Gleba powinna być przepuszczalna, a jej odczyn może być obojętny lub lekko zasadowy. Gdy planujemy sadzić większe okazy, dobrze jest spulchnić ziemię głęboko, bo korzenie cisa sięgają nisko i lubią napowietrzone środowisko.
Wybierajmy miejsca, gdzie roślina będzie miała trochę przestrzeni na rozrost, bo choć rośnie wolno, z czasem tworzy szerokie, zwarte bryły. W cieniu drzew również poradzi sobie dobrze, dlatego często sadzimy go tam, gdzie inne rośliny mają za mało światła.
Zobacz także: 3 żelazne rośliny zimozielone pod drzewa. Barwinek, kopytnik i bluszcz, czyli ziezawodny zestaw do głębokiego cienia
Jak daleko sadzić go od budynków i ogrodzenia
Cis sadzimy minimum 1 metr od ogrodzenia i 1,5–2 metry od budynku.
Jego korzenie nie są agresywne, ale roślina z czasem się rozrasta i może zacieniać ściany lub sąsiednie rośliny. Gdy tworzymy żywopłot, krzewy sadzimy zwykle co 50–70 cm – zależnie od odmiany i oczekiwanego zagęszczenia.
Cis rosnący zbyt blisko budynku może cierpieć z powodu nadmiernej suchości, zwłaszcza pod okapem dachu, gdzie opady docierają sporadycznie. Warto to uwzględnić, bo efekt przesuszenia widać dopiero po kilku miesiącach i trudno go odwrócić. Zachowanie odpowiedniej odległości ułatwi także regularne formowanie roślin.
Jak pielęgnować cis w ogrodzie, by rósł zdrowo
Cis wymaga regularnego podlewania w pierwszym roku oraz lekkiego cięcia formującego. Po posadzeniu podlewamy go umiarkowanie, lecz systematycznie, aż dobrze się ukorzeni. W kolejnych latach świetnie radzi sobie nawet przy krótszych okresach suszy. Od późnej zimy do końca lata możemy go strzyc, bo świetnie znosi zabiegi pielęgnacyjne.
Cisy świetnie znoszą formowanie, dlatego często goszczą w ogrodach francuskich i geometrycznych nasadzeniach. Pamiętajmy jednak, że wybierając odmiany karłowe lub wolno rosnące, minimalizujemy ryzyko kontaktu dzieci z owocami.
Nawożenie nie jest konieczne, ale wiosną możemy dodać delikatną dawkę kompostu. Warto też ściółkować podłoże, bo cis lubi równomierną wilgotność i chłodniejszą ziemię.
Zobacz także: Irga pozioma – gwiazda zimowych ogrodów. Zachwyca ogrodników i… ptaki
Jakie zagrożenia związane są z cisem
Najważniejszym zagrożeniem jest toksyczność wszystkich części cisa – poza czerwoną osnówką owocu. Zarówno igły, jak i nasiona są silnie trujące dla ludzi i zwierząt domowych. Nie oznacza to jednak, że musimy rezygnować z nasadzeń, lecz powinniśmy dobrze przemyśleć lokalizację. Jeśli w ogrodzie bawią się małe dzieci lub psy, lepiej sadzić cis tam, gdzie nie będą miały do niego stałego dostępu.
Podczas cięcia gałązek używajmy rękawic. Resztki najlepiej zabezpieczyć i wyrzucić do odpadów zielonych, nie kompostować. W sezonie jesiennym zadbajmy, by opadłe igły nie zalegały w miejscach, gdzie mogą trafić do paszy zwierząt.
Drugi problem to możliwość uszkodzeń spowodowanych przez zbyt intensywne słońce zimą. Czasem igły brązowieją od mrozu i promieni, ale roślina zwykle regeneruje się wiosną. Pomaga ściółkowanie podłoża, które stabilizuje wilgotność korzeni.
Warto też pamiętać, że cis źle znosi przemoczenie. Mokra, ciężka gleba może prowadzić do gnicia korzeni i zamierania pędów. Gdy sadzimy go na gliniastym terenie, najlepiej wykonać drenaż lub wymieszać ziemię z piaskiem.
Czy cis można bezpiecznie łączyć z innymi roślinami?
Cis dobrze komponuje się z roślinami cieniolubnymi i gatunkami o jasnych liściach. Jego ciemna zieleń tworzy tło dla funkii, paproci, żurawek czy hortensji. Unikajmy jednak sadzenia go zbyt blisko roślin o dużych wymaganiach wodnych, bo cis nie lubi mokrego podłoża.
W ogrodach naturalistycznych zestawiamy go z trawami ozdobnymi i roślinami okrywowymi. Jego wrażenie statycznej, ciemnej bryły daje piękne kontrasty, zwłaszcza zimą, gdy większość roślin śpi.
