Wiesołek (Oenothera) pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie od stuleci towarzyszył ogrodom i naturalnym preriom. Jego żółte, świetliste kwiaty otwierają się tuż po zmroku, jakby roślina witała noc. Ten niezwykły rytm kwitnienia sprawia, że nazywamy go „kwiatem jednej nocy”. Poradzimy, jak uprawiać wiesołka, który wabi nocnych zapylaczy jak magnes.
Spis treści
Dlaczego wiesołek nazywany jest „kwiatem jednej nocy”?
Kwiaty wiesołka otwierają się o zmierzchu i więdną się o świcie. Właśnie ten dobowy cykl sprawia, że wiesołek nazywamy „kwiatem jednej nocy”. Roślina reaguje na spadek temperatury i zmianę światła, dlatego jej pąki rozchylają się w ciągu kilku minut, często na naszych oczach. Zapach staje się wtedy intensywniejszy, a płatki świecą żółtą barwą nawet w półmroku.
O zmroku nad rośliną pojawiają się nocne motyle (ćmy) – zwłaszcza zawisaki – które bezbłędnie wyczuwają jej nektar. Ten nocny spektakl powtarza się wiele tygodni. Rankiem płatki opadają, a na ich miejscu wyrastają kolejne pąki, gotowe na następny wieczór.
Jak wiesołek wabi nocnych zapylaczy?
Nocne owady kierują się innymi bodźcami niż pszczoły. Wiesołek wabi nocnych zapylaczy zapachem, kolorem kwiatów i porą kwitnienia. Żółte płatki odbijają nawet słabe światło księżyca, dlatego są dla ciem wyraźnym sygnałem. Intensywny aromat prowadzi je prosto do źródła nektaru. Kwiaty rośliny otwierają się szeroko, co ułatwia owadom dostęp do pyłku.
Owady, które odwiedzają wiesołek nocą, przenoszą pyłek na inne kwiaty. Dzięki temu roślina zawiązuje liczne nasiona i z łatwością rozsiewa się w ogrodzie.
Jakie gatunki i odmiany wiesołka warto posadzić w ogrodzie?
W ogrodach spotykamy kilka gatunków. Najczęściej sadzimy wiesołek dwuletni (Oenothera biennis) i wiesołek missuryjski (Oenothera macrocarpa). Pierwszy dorasta do około metra wysokości i tworzy delikatne łany. Drugi jest niski, płożący, o bardzo dużych kwiatach.
Jeśli wolimy rośliny bardziej zwarte, wybierajmy odmiany o krótszych pędach, które dobrze wyglądają w grupach. Wiesołki nadają się też do ogrodów naturalistycznych i rabat przy ścieżkach, gdzie ich wieczorne kwitnienie wygląda wyjątkowo nastrojowo.
Jakie stanowisko lubi wiesołek?
Wiesołek rośnie dobrze w pełnym słońcu. Najlepiej czujemy, gdy sadzimy go na stanowisku ciepłym, suchym i dobrze nasłonecznionym. Roślina znosi suszę, dlatego świetnie radzi sobie tam, gdzie inne gatunki szybko więdną. Zbyt zacienione miejsca powodują wyciągnięcie pędów i słabsze kwitnienie.
Podłoże może być przeciętne, a nawet ubogie. Na glebach gliniastych powinniśmy dodać piasku, aby zwiększyć przepuszczalność.
Zobacz także: 5 roślin, które przyciągają motyle. Posadź je raz, a ogród rozkwitnie kolorami i życiem
Jak podlewać i nawozić wiesołka?
Wieloletnie odmiany nie lubią nadmiaru wilgoci. Podlewajmy wiesołek rzadko, ale obficie, dopiero gdy ziemia wyraźnie przeschnie. Roślina ma długi korzeń palowy, który samodzielnie szuka wody w głębszych warstwach.
Nawożenie nie jest konieczne. Zbyt żyzna gleba powoduje bujny wzrost liści kosztem kwiatów. Jeśli chcemy roślinę delikatnie wesprzeć, stosujmy niewielkie dawki kompostu wczesną wiosną.
Jak rozmnażać wiesołka w ogrodzie?
Wiesołek dwuletni rozsiewa się sam. Najprościej rozmnażamy go z nasion, które wysiewamy od maja do lipca. Nasiona kiełkują szybko i łatwo, dlatego młode rośliny pojawiają się nawet bez naszej pomocy.
Wieloletnie gatunki możemy podzielić wczesną wiosną. Kępy rozcinamy szpadlem i sadzimy w nowych miejscach. Rośliny szybko się regenerują i już w kolejnym sezonie zakwitają.
Gdzie sadzić wiesołek, aby najlepiej wykorzystać jego nocne kwitnienie?
Najładniej wygląda tam, gdzie możemy go obserwować wieczorem. Sadźmy wiesołek przy tarasie, altanie lub ścieżkach, aby widzieć, jak otwiera pąki o zmierzchu. W towarzystwie traw ozdobnych i roślin o jasnych kwiatach tworzy lekkie, świetliste kompozycje.
W naturalistycznych rabatach dodaje ruchu i światła. Jego rytm otwierania kwiatów wprowadza do ogrodu wyjątkowy spokój.
Zobacz także: Nie tylko budleja! Trojeść pachnie wanilią, a motyle ją kochają
Czy wiesołek ma właściwości lecznicze?
Od setek lat stosowano go w medycynie ludowej Ameryki Północnej. Najcenniejszy jest olej z nasion wiesołka, który według tradycyjnych zaleceń wspiera skórę i równowagę hormonalną. Napary z liści uchodziły za środek wzmacniający, lecz takie praktyki należą głównie do wiedzy zielarskiej przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
Dziś w ogrodzie cenimy wiesołek przede wszystkim za długie kwitnienie, piękny zapach i pożytek dla owadów nocnych.
