Cyklamen perski (Cyclamen persicum) i fiołek alpejski (Viola alpina) różnią się niemal wszystkim poza mylącą nazwą zwyczajową. W ogrodach widujemy głównie cyklameny, choć często nazywamy je fiołkami alpejskimi. W naturalnych górach Europy rośnie natomiast prawdziwy fiołek alpejski. Poradzimy, jak odróżnić cyklamen od fiołka alpejskiego i dlaczego nie powinniśmy stosować tych nazw zamiennie.
Spis treści
Czy fiołek alpejski to cyklamen?
Cyklamen nie jest fiołkiem alpejskim. To dwie zupełnie różne rośliny, należące do innych rodzin botanicznych. Cyklamen perski (Cyclamen persicum) pochodzi z rodziny pierwiosnkowatych i tworzy charakterystyczne kwiaty wywinięte do góry. Fiołek alpejski, czyli Viola alpina, należy do rodziny fiołkowatych i przypomina inne dziko rosnące fiołki o drobnych, delikatnych płatkach.
Myląca nazwa „fiołek alpejski” przyjęła się dla cyklamena ze względu na jego eleganckie kwiaty i częstą uprawę w chłodnych miesiącach, jednak nie ma żadnego związku z prawdziwym fiołkiem rosnącym w Alpach.
W ogrodnictwie warto więc zachować ostrożność, bo oznaczenia mogą wprowadzać zamieszanie: cyklamen sprzedawany zimą w doniczkach to zawsze Cyclamen persicum, nie Viola alpina.
Gdzie występuje fiołek alpejski?
Fiołek alpejski rośnie dziko w wysokich partiach Alp i jest typowym gatunkiem roślinności górskiej. Spotykamy go na kamienistych, chłodnych zboczach, często w szczelinach skał. Tworzy niewielkie, niskie kępki, które radzą sobie w trudnych warunkach: silnym wietrze, ostrym słońcu i krótkim sezonie wegetacyjnym. Preferuje żyzne, wilgotne skały oraz murawy subalpejskie. Znajdziemy go w szczelinach skalnych i na rumowiskach. Występuje na dużych wysokościach, często powyżej piętra regla górnego. W warunkach naturalnych fiołek alpejski przystosował się do krótkiego sezonu wegetacyjnego. Kwitnie wczesnym latem.
W Polsce nie występuje naturalnie, choć możemy go zobaczyć w ogrodach botanicznych. W uprawie domowej jest rzadkością, bo wymaga specyficznego, chłodnego środowiska i mineralnej, ubogiej gleby. Roślina ma dużą wartość botaniczną – jej obecność świadczy o czystości i stabilności naturalnych siedlisk alpejskich.
Zobacz także: Mahonia a ostrokrzew. Czym różnią się te świąteczne rośliny?
Pochodzenie i występowanie cyklamena perskiego
Cyklamen perski pochodzi z rejonów basenu Morza Śródziemnego i północnej Afryki. W naturze rośnie w miejscach o łagodnych zimach i suchych, gorących latach. Wiele dzikich odmian zasiedla skaliste zbocza, lasy i niższe góry, ale są to tereny znacznie cieplejsze niż Alpy. Naturalne stanowiska obejmują wybrzeża Azji Mniejszej, Syrię, Liban i Izrael. Rośnie w świetlistych zaroślach i na skalistych zboczach. W naturze tworzy kępy wyrastające z bulw.
Cyklamen perski trafił do Europy jako roślina ozdobna już kilkaset lat temu. Obecne odmiany doniczkowe mają długą historię selekcji – stąd ogromna różnorodność kolorów, kształtów płatków i wzorów na liściach. Warto też pamiętać, że w medycynie ludowej roślinę uważano za posiadającą właściwości ochronne i oczyszczające, lecz nie są to potwierdzone wskazania medyczne i traktujemy je jako element tradycji.
Współcześnie cyklameny często pojawiają się w sklepach w grudniu i kojarzone są jako kwiaty bożonarodzeniowe. Faktycznie wyjątkowo pięknie prezentują się w towarzystwie świątecznych dekoracji.
Zobacz także: Cyklamen perski. Jak pielęgnować cyklameny w domu, aby cieszyć pięknymi kwiatami
Czy cyklameny są spokrewnione z fiołkami?
Cyklameny nie są spokrewnione z fiołkami – należą do całkowicie odmiennych rodzin botanicznych. Rodzina fiołkowatych obejmuje fiołki, bratki i kilka innych drobnych gatunków roślin zielnych. Rodzina pierwiosnkowatych, do której należą cyklameny, skupia rośliny cebulowe lub bulwiaste, bardzo odmienne pod względem budowy.
Różnice widać także w biologii roślin: fiołki tworzą małe, tradycyjne kwiaty z pięcioma płatkami, natomiast cyklameny mają charakterystyczne, odgięte płatki i rosną z jednej dużej bulwy.
Podobieństwo między nimi jest wyłącznie wizualne – część ogrodników uważa, że cyklameny przypominają fiołki przez delikatne barwy i kompaktową formę. Stąd wzięła się błędna nazwa „fiołek alpejski”, która utrwaliła się mimo braku pokrewieństwa.
